Тинчлик ва миллий бирлик асосчиси - Миллат пешвоси, Тожикистон Республикаси Президенти муҳтарам Эмомали Раҳмон ташаббуси билан Тожикистон Республикасининг "Тожикистон Республикасида анъаналар, тантаналар ва маросимларни тартибга солиш тўғрисида"ги қонуни қабул қилиниши мамлакатимиз ҳаётида бир қанча маданий-ижтимоий ўзгаришларни юзага келтирди.

Сўнгги ўн йилдан зиёд вақт давомидаги тажриба мазкур қонун доирасида маърака ва тантаналарни тартибга

солиш жараёнида кўзга кўринарли ишлар олиб борилганлигидан далолат беради. Бир неча йилдан бери анъаналар ва урф-одатларни тартибга солиш мавзусида тадқиқот олиб бораётган Одинашоҳ Вализода ўзининг "Маросимларни тартибга солиш - замон талаби" (2009 йил) номли китобида соҳанинг мушкуллик, муаммо ва ютуқлари тўғрисида фикр билдирган. Масалан, бу даврда тўй-тантаналар юртимизнинг турли минтақаларида камхаржлик билан ўтказиладиган бўлди. Шунингдек, Хўжанд шаҳрида "чақирди", "салом" маъракалари, ёшлар никоҳ тўйлари ва тантаналарида тилла буюмлар бериш каби ҳолатлар сони камайди. Дафн, азадорлик ва ундан кейинги маъракалар, жумладан, майит чиқарилган дастлабки кунлардаги маросимлару "йигирма" маъракаси тартибга солинди. Исфара шаҳрида эса, куёв ва келиннинг ёру дўстларига зиёфат бериш, келин сепини кўриш, "сут ҳаққи" ва "маслаҳат оши" каби маросимлар камайиб бораётгани қувончли ҳолат. Конибодом шаҳрида ҳам "аёллар оши", "қизтилар" маросимларига барҳам берилди. Бу борадаги тушунтириш ишлари кенг кўламда йўлга қўйилганига қарамасдан, натижа қониқарли эмасди, зеро, таассубга берилиб, маъракаларини дабдабали ва серхаражат ўтказувчи шахсларга таъсир қилувчи механизм йўқ эди.

Шу сабабли, Давлат бошлиғи дастур ва топшириқлари асосида 2007 йил аввалида Тожикистон Республикаси Президенти Ижроия аппарати, Тожикистон Ислом маркази масъуллари, ҳуқуқшунослар, жамиятшунос олимлар, дин уламолари, обрўли шахслари ҳисобидан салоҳиятли ишчи гуруҳ ташкил этилиб, масалани ўрганишга киришди. Икки ой давомида ишчи гуруҳ халқ анъана ва тантаналарининг ҳолати тўғрисидаги хулосасини республика Ҳукуматига тавсия этди. Бир неча ой ОАВда маросимларни тартибга келтириш ва исрофкорликнинг олдини олиш масаласи муҳокама бўлиб, турли фикрлар билдирилди. Мамлакат олий раҳбарияти ва фуқароларнинг мақсади маъракалардаги исрофгарчиликнинг олдини олиш эди.

Шундай қилиб, 2007 йил 24 май куни Тожикистон Республикаси Президенти раҳбарлигида миллий урф-одатлар ва диний анъаналару маросимларни тартибга солишга доир умумреспублика кенгаши ўтказилди. Унда жамият турли қатламлари вакиллари иштирок этишди. Давлат бошлиғи гарчанд Тожикистон Республикаси Ҳукумати томонидан 8 йил илгари тегишли ҳужжатлар қабул қилинса-да, бу борадаги ишлар ҳолати янада яхшиланишни тақозо этаётганини эслатиб ўтганди ўшанда.

Кенгашнинг мақсади анъаналару маросимларга барҳам бериш эмас, балки уларни ўтказишни тартибга келтириш ҳамда тўғри йўлга қўйиш эканлиги зикр этилганди. Тожикистон Республикасининг "Тожикистон Республикасида анъаналар, тантаналар ва маросимларни тартибга солиш тўғрисида"ги қонуни лойиҳаси аҳоли муҳокамасига қўйилди. Ўрганиш ва муҳокамалардан сўнг, 2007 йилнинг 8 июнида мазкур қонун амалга татбиқ этила бошланди ҳамда у мамлакат халқининг ижтимоий ва маданий ҳаётида янги саҳифа очди. Миллат пешвосининг бу тарихий ташаббуси эзгу ният ва орзуларни амалга ошириш учун келажакка янги ва ёруғ уфқлар сочди.

Дарҳақиқат, агар яқин тарихга назар ташлайдиган бўлсак, таассуб, хурофот, зоҳирпарастлик ва исрофкорлик аҳоли ҳаётига салбий таъсир кўрсатган, халқ рўзғорини янада оғирлаштиргани маълум бўлади. Шунингдек, намойишкорлик ва исрофгарчилик анъана ва тантаналаримизни ўтказишнинг асосий воситасига айланганди.

Давлат бошлиғининг мазкур қонунга риоя этиш борасидаги доимий таъкидлари маърака ва маросимларда ортиқча харажатларга йўл қўймаслик ҳамда исрофгарчиликнинг олдини олиш учун ҳар бир масъулиятли ва ватанпарвар шахснинг дастурамали бўлмоғи шарт. Таъкидланганидек: "Турмушимизнинг гўзал ва фаровонлиги айнан, мана шу миллий қонунга амал қилишимизда эканлигини тушуниб етмоғимиз зарур".

Бу қонуннинг халқимиз турмуш даражасини юксалтиришдаги ролини маҳаллий ва хорижий мутахассислар эътироф этишган. Ҳақиқатдан ҳам, Тожикистоннинг кўп соҳалар, жумладан, урф-одатларни тартибга солишдаги тажрибаси бошқа давлатлар учун ўрнак бўлмоқда.

Мустақил юртимизнинг ҳар бир масъулиятли ва ватанпарвар фуқароси Тожикистон Республикасининг "Тожикистон Республикасида анъаналар, тантаналар ва маросимларни тартибга солиш тўғрисида"ги қонуни риояси ва Давлат раҳбарининг тежамкорлик масалаларидаги доимий дастур ҳамда таъкидларига амал қилишни ҳар кунлик ишига айлантирмоғи ва миллий қонуннинг ҳаётга татбиқ этилишида муносиб ҳиссасини қўшмоғи даркор.

Фаррухулло Олимзода,

Тожикистон Республикаси Ҳукумати ҳузуридаги Дин, анъана, тантана ва маросимларни

тартибга солиш комитети раиси ўринбосари.